Làn sóng cử tri trẻ “bỏ phiếu bằng nỗi thất vọng” – nguyên nhân khiến đảng Cộng hòa trả giá đắt

0
Grayson McCartney, 19 tuổi, đến từ bang Ohio. Ảnh: WSJ

Nợ nần chồng chất cộng với chi phí sinh hoạt tăng phi mã đã đẩy một bộ phận lớn cử tri trẻ tuổi rời xa đảng Cộng hòa, biến kỳ bầu cử giữa kỳ 3/11 thành một trong những thất bại ê chề nhất của phe này trong nhiều thập niên.

Một thế hệ “mắc kẹt” giữa giấc mơ Mỹ và hóa đơn thực tế

Gavin Jacobsen, 23 tuổi, lớn lên ở vùng nông thôn Jackson, bang Minnesota, ra trường với khoản nợ sinh viên ngót nghét 120.000 USD và đang bất an về triển vọng nghề nghiệp khi chương trình cao học của anh khép lại vào tháng 6 năm sau.

Dịp Lễ Tạ ơn vừa rồi, anh thậm chí không về được nhà thăm bố mẹ ở Los Angeles, bởi tấm vé máy bay 500 USD vượt quá khả năng chi trả. Gia đình anh chẳng khá hơn: bố là giáo viên trung học phải huấn luyện thể thao thêm để kiếm sống, còn mẹ kế làm chuyên viên nha khoa.

“Tại quốc gia giàu có bậc nhất hành tinh, bố mẹ tôi phải kiêm vài công việc một lúc mà vẫn không đủ tiền mua vé cho con trai về nhà,” anh chua chát. “Đó là một nghịch lý không thể chấp nhận được.”

Bạn cùng phòng của Jacobsen đã thất nghiệp suốt 5 tháng sau khi tốt nghiệp, cuối cùng đành làm lao động phổ thông. Chính thực cảnh ấy khiến anh bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ hôm 3/11 – người mà anh cho là “đã thực sự lắng nghe và chạm đúng những nỗi đau của giới trẻ cùng tầng lớp lao động”.

Theo Jacobsen, chưa bao giờ anh cảm thấy một đảng phái hay ứng viên nào đại diện cho tiếng nói của mình. Sự phẫn nộ âm ỉ cùng cảm giác “tụt hậu” khỏi những cột mốc lập thân, lập nghiệp của thế hệ này đã châm ngòi cho cuộc dịch chuyển cử tri mạnh mẽ nhất trên chính trường Mỹ, như đánh giá của Wall Street Journal.

Cú xoay chiều lịch sử ở nhóm 18–29 tuổi

Trước ngày bỏ phiếu, Tổng thống Trump từng kêu gọi người dân đi bầu với hình ảnh “hãy tưởng tượng tên tôi cũng có trên lá phiếu”. Nhưng khảo sát AP Voter Poll cho thấy phần lớn cử tri khao khát sự đổi thay: 75% người được hỏi bày tỏ “giận dữ” hoặc “thất vọng” với hai năm đầu nhiệm kỳ của ông.

Nhóm 18–29 tuổi chứng kiến sự đảo chiều rõ rệt nhất, khi tỷ lệ ủng hộ ứng viên Dân chủ tại Hạ viện vọt hơn 20 điểm phần trăm so với năm 2024. Chuyển dịch mạnh nhất rơi vào thanh niên không có bằng đại học, cùng nam giới da trắng và gốc Mỹ Latin dưới 30 tuổi – chính là lực lượng từng góp công đưa ông Trump trở lại Nhà Trắng hai năm trước.

Trung tâm nghiên cứu bầu cử giới trẻ Circle (Đại học Tufts) ước tính tỷ lệ cử tri trẻ đi bầu năm nay khoảng 27%, ngang mức giữa kỳ 2022. Trong số đó, 16% người từng ủng hộ ông Trump năm 2024 đã ngả sang phe Dân chủ, phần còn lại chọn ở nhà.

“Các nhà hoạch định chiến dịch không thể tiếp tục phớt lờ giới trẻ”, giám đốc điều hành Circle Leela Strong nhận xét.

Nhiều bạn bè của Jacobsen ở Minnesota vốn là người ủng hộ Trump, nhưng lần này họ tẩy chay phòng phiếu vì cho rằng ông thất hứa về kinh tế – từ lời hứa đưa nước Mỹ trở lại thời hoàng kim, giảm thất nghiệp, hạ lạm phát và giá xăng dầu.

Dữ liệu từ Cục Dự trữ Liên bang chi nhánh Atlanta cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của người 18–29 tuổi vẫn cao hơn khoảng một điểm phần trăm so với trước đại dịch, trung bình 7% từ đầu năm 2026. Đà tăng lương của nhóm mới đi làm (16–24 tuổi) rơi xuống đáy 10 năm.

“Giới trẻ đang cảm thấy mặt đất lở dưới chân mình”, giáo sư kinh tế Betsey Stevenson (Đại học Michigan) nói. “Nền kinh tế không còn đủ sức cho họ niềm tin vào một lộ trình tương lai ổn định.”

Nước cờ kinh tế của phe Dân chủ

Đảng Cộng hòa từng khai thác tâm lý hoang mang ấy để lôi kéo nam giới trẻ trong năm 2024. Nhưng lần này, phe Dân chủ lật ngược thế cờ bằng chính lá bài kinh tế.

“Nam giới trẻ tuổi đang là nhóm cử tri xoay chiều mới của chính trường Mỹ”, Richard Reeves, chủ tịch Viện Nghiên cứu Nam giới và Nam thanh thiếu niên Mỹ, đánh giá. Khác với lần trước, phe Dân chủ tập trung vào sự bế tắc tài chính của nhóm này thay vì sa vào các tranh cãi văn hóa vốn coi phái nam là “nguồn cơn rắc rối”.

Joshua Evans, 26 tuổi, ở Kannapolis, Bắc Carolina – người từng bỏ phiếu cho ông Trump năm 2020 và 2024 – quyết định đứng ngoài cuộc bầu cử tuần trước. Anh thất vọng khi phe Cộng hòa kiểm soát cả Nhà Trắng lẫn lưỡng viện mà vẫn không giữ lời hứa. “Đảng Cộng hòa thực sự xem thường lực lượng nòng cốt là nam giới trẻ chúng tôi,” anh nói.

Evans vay 40.000 USD học báo chí – truyền thông nhưng chưa xin được việc đúng ngành, hiện làm nhân viên bốc xếp siêu thị với mức 21 USD/giờ và trả nợ gần 1.000 USD mỗi tháng. Phải ở ghép cùng chị gái, anh coi giấc mơ sở hữu một căn nhà đã trở nên xa vời. Anh không “kỳ vọng thành triệu phú” dưới thời Trump, chỉ mong giá xăng và thực phẩm hạ – nhưng rồi lại vỡ mộng khi cuộc chiến tại Iran đẩy chi phí sinh hoạt leo thang. Evans vẫn tự nhận là người Cộng hòa, song chưa biết liệu có tiếp tục bầu cho họ vào năm 2028 hay không.

Theo AP Voter Poll, 50% cử tri dưới 30 tuổi nói tình hình tài chính của họ sa sút rõ rệt so với hai năm trước – cao hơn bất kỳ nhóm tuổi nào khác. Giới trẻ cũng là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nhất của “bão giá” và có xu hướng quy trách nhiệm cho các chính sách của ông Trump.

Mối lo mới: cái giá của cơn bùng nổ AI

Bên cạnh chi phí, đảng Dân chủ còn đánh trúng một nỗi bất an đang lên: hệ lụy từ làn sóng trí tuệ nhân tạo. Nhiều bạn trẻ cho rằng việc xây dựng ồ ạt các trung tâm dữ liệu AI làm tăng chi phí năng lượng, thu hẹp quỹ đất ở và đe dọa cơ hội việc làm.

Xavier Sepesi, 18 tuổi, sinh viên năm nhất kiêm giao dịch viên ngân hàng tại Kansas, đã bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ sau khi chứng kiến tranh cãi nảy lửa quanh các trung tâm dữ liệu. “Tôi không thấy chúng mang lại lợi ích gì cho cộng đồng,” anh nói.

Ở ngoại ô phía bắc Columbus, Ohio, Grayson McCartney, 19 tuổi, lần đầu đi bầu hôm 3/11 và trao lá phiếu cho phe Dân chủ. McCartney làm việc tại một chuỗi thức ăn nhanh, rất muốn học đại học nhưng không gánh nổi học phí, lại đang tích cóp thuê căn hộ riêng mà giá quá xa tầm với. “Tôi thậm chí không đủ tiền đổ xăng đi làm,” anh than, mong các quan chức đắc cử mở rộng hỗ trợ tài chính cho người trẻ và đẩy mạnh xóa nợ sinh viên.

Một lý do nữa khiến giới trẻ quay lưng với đảng Cộng hòa là chiến dịch truy quét nhập cư quy mô lớn của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE). Sepesi, người gốc Mỹ Latin sống trong khu lao động đa sắc tộc, đã chứng kiến bạn bè, khách hàng đau khổ vì người thân bị bắt bớ, trục xuất suốt nhiều tháng. Dù gia đình anh không bị ảnh hưởng, cảnh chia ly ấy củng cố quyết định ủng hộ phe Dân chủ. “Tôi thấy chiến dịch truy quét đó hoàn toàn sai trái,” anh khẳng định.

Chính Tổng thống Trump cũng thừa nhận chiến dịch nhập cư của ông “có lẽ đã quá cứng rắn”, giữa lúc nhiều ý kiến cho rằng người nhập cư tử tế, có việc làm và đóng thuế nên được phép ở lại.

Lời cảnh báo cho cả hai phe

Dẫu vậy, theo chuyên gia Reeves, nếu đảng Dân chủ sau khi kiểm soát lưỡng viện không thể cải thiện kinh tế trước cuộc bầu cử tổng thống 2028, lực lượng cử tri trẻ – đặc biệt là nam giới – vẫn có thể quay lưng với họ.

“Chính tính khó lường của nhóm cử tri này đòi hỏi tất cả phải thận trọng,” ông nói. “Bạn không thể sở hữu lá phiếu của họ mãi mãi, mà phải chinh phục họ liên tục.”

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *