Tối hậu thư hai ngày: Iran đặt Mỹ vào thế buộc phải chọn hòa bình hay leo thang

0
Các tàu neo đậu ngoài khơi Khasab, Oman, gần eo biển Hormuz. Ảnh: AFP

Khi khói bụi từ chiến dịch quân sự tại Iran còn chưa lắng xuống, Tehran bất ngờ chuyển sang thế chủ động ngoại giao bằng một “tối hậu thư mềm” – đưa Washington vào tình thế không còn nhiều thời gian do dự.

“Lá bài hai ngày” – con dao hai lưỡi trên bàn đàm phán

Ngoại trưởng Abbas Araghchi đăng tải thông điệp cứng rắn trên nền tảng X hôm 8/11, chỉ vài ngày sau khi đảng Cộng hòa chịu thất bại nặng nề tại kỳ bầu cử giữa kỳ. “Cử tri Mỹ đã lên tiếng. Giờ đến lượt Nhà Trắng phải trả lời,” ông viết, kèm lời cảnh báo đanh thép: nếu Washington chọn con đường chiến tranh, họ sẽ “chứng kiến những chiến binh luôn trong trạng thái sẵn sàng trút địa ngục xuống đầu kẻ thù.”

Đề xuất mang tên “hai ngày” được Tehran mô tả như sau: eo biển Hormuz sẽ được mở lại trong vòng 48 giờ sau khi Mỹ chấp thuận ba điều kiện then chốt — dỡ phong tỏa toàn bộ cảng biển Iran, thiết lập lệnh ngừng bắn trên mọi mặt trận, và giải phóng các tài sản bị đóng băng ở nước ngoài.

Điều đáng chú ý là con số “hai ngày” không phải phiên bản gốc. Ban đầu, Iran đưa ra thời hạn một tuần, song liên tục rút ngắn nhằm gia tăng áp lực tâm lý. Người phát ngôn Esmaeil Baghaei lý giải rằng động thái này phản ánh “thiện chí và sự linh hoạt chưa từng có” từ phía Tehran, chứ không phải tín hiệu vội vàng.

Dư chấn chính trị từ thùng phiếu Washington

Chiến lược gây áp lực của Iran không phải ngẫu nhiên mà có. Kết quả bầu cử giữa kỳ hôm 3/11 cho thấy cuộc chiến tại Trung Đông đã trở thành gánh nặng chính trị vượt ngoài dự tính của phe Cộng hòa.

Khảo sát cử tri sau bỏ phiếu của NBC hé lộ hai con số biết nói: 74% người Mỹ xác nhận xung đột Iran là yếu tố “quan trọng” hoặc “then chốt” trong quyết định bỏ phiếu của họ, và 63% tin rằng việc phát động hành động quân sự nhằm vào Tehran là “sai lầm chiến lược.” Những tỷ lệ này biến hòa bình không còn là lựa chọn chính sách đơn thuần, mà trở thành mệnh lệnh sinh tồn cho đảng cầm quyền.

Tổng thống Trump cũng không thể phớt lờ thực tế ấy. Ông thừa nhận tác động tiêu cực của cuộc chiến, dù tuyên bố “không vội vàng” khi nói về khả năng nối lại không kích.

Vance và nỗ lực “chữa cháy” từ nội bộ

Phó Tổng thống JD Vance — nhân vật được giới quan sát đánh giá là ứng viên sáng giá nhất của đảng Cộng hòa cho cuộc đua tổng thống 2028 — đã chủ động tham gia tiến trình ngoại giao nhiều hơn bất kỳ quan chức cấp cao nào khác trong chính quyền.

Theo các nguồn tin, ông Vance gửi thư trực tiếp tới giới lãnh đạo Iran, đề xuất lộ trình khả thi để chấm dứt xung đột. Đánh giá của ông về nguyên nhân mất quyền kiểm soát lưỡng viện khá thẳng thắn: chính cuộc chiến Iran, chứ không phải kinh tế hay nhập cư, là “kẻ phá bĩnh” lớn nhất đối với đảng Cộng hòa trong kỳ bầu cử này.

Dàn đồng ca trung gian và thế cờ đang xoay

Tiến trình hòa giải không chỉ có Iran và Mỹ ngồi đối diện. Qatar giữ vai trò điều phối trung tâm, hậu thuẫn bởi Ai Cập, Arab Saudi, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ — tạo thành khối trung gian đa tầng, đa hướng, đủ sức gây áp lực lên cả hai phía.

Tất cả các đề xuất từ Tehran — từ bản một tuần ban đầu đến bản rút gọn hai ngày hiện tại — đều được chuyển tới Washington thông qua kênh Doha, cho thấy mức độ tin cậy mà Iran dành cho Emir này trong vai trò người đưa thư.

Hy vọng mong manh trên thị trường năng lượng

Việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện trong phần còn lại nhiệm kỳ của ông Trump mang đến một biến số mới cho bàn cờ. Quốc hội do phe đối lập chi phối có thể tạo áp lực lập pháp buộc Nhà Trắng hướng tới đàm phán thay vì tiếp tục leo thang.

Tác động tức thì đã xuất hiện trên thị trường dầu mỏ: giá dầu bắt đầu hạ nhiệt sau chuỗi tăng dựng đứng kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự hồi tháng 2. Nhà đầu tư dường như đặt cược rằng lá phiếu chống chiến tranh của cử tri Mỹ sẽ chuyển hóa thành chính sách cụ thể trong những tuần tới.

Tuy nhiên, “tối hậu thư hai ngày” vẫn treo lơ lửng như một chiếc đồng hồ cát đang chảy hết. Nếu Washington phớt lờ, Tehran đã cảnh báo rõ ràng — Hormuz không chỉ là nút thắt năng lượng, mà còn là chiến trường mà Iran tuyên bố nắm chắc lợi thế.

 

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *