Berlin “hết đạn”: Đức thừa nhận không còn khả năng gửi thêm Patriot cho Ukraine
Nước Đức – một trong những nhà cung cấp viện trợ quân sự lớn nhất châu Âu cho Ukraine – lần đầu tiên công khai thừa nhận giới hạn nguồn lực của mình, đặt ra câu hỏi gay gắt về khả năng duy trì “lá chắn tên lửa” cho Kiev trong những tháng tới.
Tuyên bố “không thể làm gì hơn” từ Bộ trưởng Quốc phòng
Trong cuộc trả lời phỏng vấn nhật báo Berliner Morgenpost ngày 7/11, Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius không vòng vo: Berlin đã chuyển giao toàn bộ những gì có thể và hiện không còn khả năng gửi thêm hệ thống phòng không Patriot cho Kiev.
“Bất kỳ khí tài nào rời khỏi kho vào thời điểm này đều không thể thay thế trong tương lai gần. Chúng tôi sẽ tự khoét vào hệ thống phòng thủ của chính mình, và điều đó là không thể chấp nhận,” ông Pistorius nhấn mạnh.
Lời tuyên bố mang tính “đóng cửa” này đánh dấu lần đầu tiên một quan chức cấp cao Đức công khai đặt dấu chấm hết cho chu kỳ viện trợ Patriot, vốn kéo dài liên tục từ đầu cuộc chiến.
Ukraine trống kho, Nga tăng tốc oanh kích
Bối cảnh khiến tuyên bố của ông Pistorius thêm phần nặng nề: Ukraine đang đối mặt nguy cơ hết sạch đạn tên lửa cho các tổ hợp Patriot, trong khi Nga không ngừng gia tần suất tập kích đường không. Mục tiêu của Moskva ngày càng tập trung vào hạ tầng năng lượng, nhà máy công nghiệp quốc phòng, tuyến hậu cần và mạng lưới giao thông – những “mạch máu” duy trì khả năng kháng chiến của Kiev.
Patriot hiện là tổ hợp phòng không duy nhất trong biên chế quân đội Ukraine có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo – nghĩa là mỗi quả đạn tiêu tốn đồng nghĩa với một lỗ hổng tử thần mở ra trên bầu trời.
Ông Zelensky gõ cửa Berlin: “Cần hàng sớm hơn”
Ngày 4/11, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã có buổi làm việc trực tiếp với Bộ trưởng Pistorius tại Berlin. Nội dung trọng tâm: đẩy nhanh tiến độ bàn giao lô tên lửa PAC-2 do Đức sản xuất.
Ông Zelensky xác nhận Kiev đã ký hợp đồng mua số lượng lớn tên lửa PAC-2 với thời hạn giao kéo dài hai năm, nhưng đồng thời nhấn mạnh Ukraine “không thể chờ đợi từng ấy thời gian” trong điều kiện bị oanh kích hàng ngày.
Bài toán chi phí: Mỗi quả đạn Patriot tiêu tốn bằng một căn nhà hạng sang
Các tổ hợp Patriot mà Ukraine vận hành được trang bị tên lửa PAC-3 MSE – phiên bản hiện đại nhất do Mỹ chế tạo. Loại đạn này có tầm bắn tối đa 120 km khi đối phó máy bay và 60 km khi拦截 tên lửa đạn đạo.
Giá mỗi quả PAC-3 MSE hiện đã leo lên mức trung bình khoảng 5,3 triệu USD – tăng mạnh so với mức 4,2 triệu USD trước đây, phản ánh tình trạng khan hiếm nguồn cung toàn cầu. Trong khi đó, phiên bản đời cũ PAC-2 GEM-T — có tính năng kém hơn đáng kể — được bán với giá từ 2 đến 4 triệu USD mỗi quả.
Ngày 30/10, Bộ Ngoại giao Mỹ phê duyệt thương vụ tiềm năng bán cho Ukraine tổng cộng 500 quả PAC-3 MSE, trị giá ước tính 2,1 tỷ USD. Tuy nhiên, số lượng thực tế và mức giá cuối cùng vẫn phụ thuộc vào đàm phán giữa bên mua và nhà sản xuất.
Kịch bản “mượn kho – bù sau” và thực tế phũ phàng
Tổng thống Zelensky đã đưa ra gợi ý sáng tạo: thay vì chờ nhà máy sản xuất xong, các đồng minh phương Tây nên rút tên lửa từ kho dự trữ sẵn có để gửi cho Ukraine trước, sau đó bù đắp dần bằng đơn hàng mới được phê duyệt.
Tuy nhiên, thực tế phũ phàng là tiến độ sản xuất PAC-3 MSE của Mỹ bị giới hạn bởi năng lực công nghiệp quốc phòng — vốn chưa kịp mở rộng sau nhiều năm trì trệ. Ông Zelensky thừa nhận quá trình giao hàng “chỉ có thể bắt đầu sau nhiều năm nữa”.
Lời kêu gọi “chia tải” gửi tới châu Âu
Bộ trưởng Pistorius kêu gọi các quốc gia NATO và EU khác tăng cường đóng góp cho lưới phòng không Ukraine, đồng thời xác nhận vấn đề này sẽ nằm trong chương trình nghị sự cuộc họp tiếp theo của Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine (UDCG) vào giữa tháng 11.
Giới phân tích nhận định: nếu không có cơ chế phân bổ nguồn lực mới, khoảng trống Patriot mà Berlin để lại sẽ là “điểm mù” chí mạng trên bầu trời Ukraine đúng vào mùa đông – thời điểm Nga thường xuyên nhắm vào hệ thống điện và sưởi ấm của dân thường.